Çocuklarda Yaratıcı Zeka

Yaratıcı düşünmek, olaylara farklı açılardan bakabilmeyi gerektirir. Farklı açılardan bakabilmek ise koşullanmamış olmak, sınırlandırmalardan ve kalıplardan uzak davranabilmekle mümkündür. İşte çocuklar doğaları gereği zaten bu sınırlamalara uzak oldukları için, yaratıcı düşünmeleri çok daha kolaydır.

Buckminster Fuller’in çok güzel bir sözü vardır: “Her çocuk bir dahi olarak doğar. Her 1000 çocuktan 999’u yetişkinler tarafından istemeden bu dahilikten arındırılır.” Eğer çocuklarımızı kendi başlarına bırakabilsek, belki de çok daha fazla yaratıcı olabilecekler. Ama sürekli yasaklar, kurallar ve kalıplarla çocuklarımızı topluma ayak uydursunlar diye bilinçsizce köreltiyoruz. Acaba çocuğun hem yaratıcı zekasını köreltmeden korumanın, hatta geliştirmenin, hem de topluma uyum sağlayabilmesi için gerekli olanı öğretmenin bir yolu var mıdır?

Tabii bunu sağlamanın sihirli bir değneği ya da formülü olduğunu sanmıyorum. Ama bu konuda yapabileceğimiz bir şeyler olduğunu biliyorum. Her ne kadar biz kendimiz sınırlandırıldığımız ve kalıplar dahilinde yaşadığımız için, çocuğumuza verebileceğimiz yaratıcılık sınırlı olsada ne olursa olsun denemeye değer diye düşünüyorum.

İlk olarak çocuğumuzun yaratıcılığına sahip çıkmalıyız. Mevcut durumu, yaşı ne olursa olsun, sahip olduğu yaratıcılığı korumaya çalışmalıyız. Araştırmacılar insanın yaratıcı zekasının geliştirilebilir olduğunu söylüyorlar. Öyleyse çocuğumuzun yaratıcılığını korumakla kalmayıp, geliştirmek için de elinizden gelen çabayı göstermeliyiz.

Çocuklarda yaratıcılığı geliştirmenin çok keyifli iki temel yolu var: oyun ve el işi faaliyetleri. Bunların her ikisi için de kitapçılarda ve internette birçok kaynak bulabilirsiniz. Yaratıcı etkinlikler, yaratıcı drama, okul öncesi çocuklar için faaliyetler, çocuklar için yaratıcı yazarlık çalışmaları başlıklarında pek çok kaynak bulmak mümkün. Oyun hamurları, sulu boyalar, renkli el işi kağıtları, iplikler, kartonlar, kutular, Legolar, vb. bir sürü malzemeyi ve oyuncağı bu oyunlarda ve faaliyetlerde kullanabilirsiniz. Çocuğunuza değişik oyun ya da faaliyet önerileriyle gidin. Onu tetikleyin. Ya da o size geldiğinde ona eşlik edin. Ama birlikte oyun oynarken ya da faaliyet yaparken dikkatli olmanız gereken şey, bunun bir ödev ya da zorunluluk haline dönmemesi. Çocuğun bunu isteyerek, keyifle yapması gerek. Oynadığınız oyunun kuralları ya da yaptığınız faaliyetin çerçevesi konusunda esnek olun. Bırakın çocuğunuz koysun kuralları, gerekiyorsa esnetsin, değiştirsin.

El işi ya da faaliyet yaparken bırakın mümkün olduğunca kendi üretmeye çalışsın, siz sadece destek olun. Fırsat bulduğunuz oranda siz de ona eşlik edin. Böylece hem birlikte keyifli ve kaliteli bir zaman geçirmiş olursunuz, hem çocuğunuzu cesaretlendirmiş ve motive etmiş olursunuz. Belki bu sayede kendi yaratıcı zekanızı da geliştirme fırsatı yakalamış olursunuz.

Çocuklarda yaratıcı zeka için bilgisayar ve interneti kullanmanız da mümkün. Özellikle Tübitak’ın çocuklar için hazırladığı sitede, birçok konuda bilgi sahibi olabilir, yaratıcı ve bilgilendirici oyunlar oynayabilirler. Zeka oyunları oynayarak hem becerilerini hem bilgilerini hem de yaratıcılıklarını geliştirebilirler.

Çağımız internet çağı. Çocuklarınızı bilgisayarlardan uzak tutmayın. Bu çok ciddi bir hata olur. İnternetin sonsuz derinliği onların yaratıcılıklarını besleyecek en zengin kaynaktır. Bu konuda yapacağınız en doğru şey, çocuklarınızın iyi birer internet kullanıcısı olmasını sağlamaktır. Onları internetin ve bilgisayarın yararları ve zararları konusunda bilinçlendirin. Faydalı ve işe yarar olan web sitelerini gösterin. İyiyle kötüyü nasıl ayırt edebileceklerini öğretin. Ve gerisini onlara bırakın. Arada denetleyin, ufak tavsiyelerde bulunun. Ama mutlaka neler yaptıklarını izleyin.

Sonuçta çocuklarda zaten potansiyel var, e konu da yaratıcı zeka olduğuna göre, yaratıcılığınızı kullanarak, çocuklarınızın yaratıcılığını geliştirmek için bir sürü yol ve yöntem bulacağınıza eminim. Yeter ki isteyelim ve gerekli zamanı ayırabilelim.